مبدل حرارتی پوسته و لوله

ما در این مقاله سعی می کنیم تا با طرز کار مبدل حرارتی پوسته و لوله یا همان شل اند تیوب (Shell and Tube) و انواع آن آشنا شویم و به مزایا ، کاربردها و عوامل تاثیر گذار بر قیمت آن اشاره کنیم.

مبدل حرارتی پوسته و لوله چیست و ساختار 3 نوع آن به چه شکل است ؟

مبدل حرارتی پوسته و لوله (شل اند تیوب) نوعی مبدل است که بیشترین کاربرد را در صنعت دارد و مناسب ترین نوع مبدل در کاربردهای فشار بالا و دما بالا است. مبدل های حرارتی پوسته و لوله از دسته ای از لوله ها (تیوب ها tubes) که درون یک پوسته (shell) سیلندری شکل جاسازی شده اند، تشکیل می شود که به آن مبدل حرارتی شل اند تیوب نیز گفته می شود. یک سیال از داخل تیوب ها و یک سیال هم از اطراف تیوب ها (داخل پوسته) جریان پیدا کرده و بر اثر اختلاف دمای میان آن دو ، حرارت از یک سیال به سیال دیگر و از طریق دیواره تیوب ها منتقل می شود. در تصویر زیر هم نمای 2 بعدی و هم نمای 3 بعدی از مهترین اجزا و قطعات این دستگاه و نیز نحوه ورود و خروج دو سیال با دماهای متفاوت نشان داده شده است.

نحوه عملکرد مبدل حرارتی پوسته و لوله

مهمترین اجزا و قطعات مبدل پوسته و لوله (Shell and Tube) و عوامل تاثیر گذار بر قیمت آن

1 . تیوب های مسی (لوله های مسی)

برای رسیدن به راندمان حداکثری ، سطح انتقال حرارت بین دو سیال که همان تیوب ها هستند باید تا حد ممکن افزایش یابد و به همین خاطر از تعداد زیادی لوله (تیوب) از جنس مس ، استیل و غیره استفاده می شود. تیوب ها ممکن است به شکل مستقیم باشند و یا شکل خم شده (U) داشته باشند. اکثر مبدل های حرارتی پوسته و لوله در طرح های 1 ، 2 یا 4 پاس ساخته می شوند. منظور از تعداد پاس، تعداد مسیرهای رفت و برگشتی است که سیال پس از ورود به درون تیوب ها تا خروج از آن، طی می کند. برای مثال در طرح یک پاس، سیال از یک سمت وارد تیوب ها شده و از سمت دیگر مستقیما خارج می شود. در طرح 2 پاس (همانند شکل بالا) ، سیال پس از ورود به تیوب ها و رسیدن به انتهای آن، 180 درجه تغییر جهت داده و از همان سمت ورودی، خارج می شود. هر چه تعداد پاس ها بیشتر باشد قیمت دستگاه نیز افزایش می یابد. در ضمن انتخاب جنس لوله ها (اینکه از مس باشد یا استیل و غیره) به عوامل مختلفی بستگی دارد (مس مزایا و کاربردهای بیشتری دارد) که در قیمت نهایی دستگاه بسیار تاثیر گذار است.

2 . تیوب شیت

انتهای همه تیوب ها (لوله ها) به تیوب شیت متصل است و در واقع وظیفه آن مهار و آب بندی تیوب ها نسبت به یکدیگر است. از نظر نوع تیوب شیت ها، دو نوع مبدل حرارتی پوسته و لوله وجود دارد. در نوع اول هر دو تیوب شیت ابتدا و انتهای مبدل با پوسته و به طور ثابت مهار می شوند. در نوع دوم یکی از تیوب شیت ها با پوسته مهار شده و تیوب شیت سمت دیگر می تواند آزادانه شناور شود و از بوجود آمدن مشکلات ناشی از اختلاف انبساط حرارتی جلوگیری شود. در ضمن تیوب ها قابلیت دسترسی برای پاکسازی مکانیکی و نگهداری را خواهند داشت.

3 . بافل ها

درون پوسته صفحاتی به نام بافل (baffle) به عنوان صفحات هدایت کننده جریان سیال ، جاسازی می شود تا در سیال جاری درون پوسته ، جریان مغشوش به وجود آید و راندمان انتقال حرارت به حداکثر خود برسد. در شکل زیر نمونه ای از تیوب های (لوله های) مسی دارای خم U شکل ، تیوب شیت و صفحات بافل (صفحات سفید رنگ) نشان داده شده است که همگی درون یک پوسته جاسازی می شوند. در این نوع از مبدل پوسته و لوله ، تنها از یک تیوب شیت در یک سمت لوله ها استفاده شده و سمت دیگر لوله ها به شکل U خم خورده اند.

کندانسور مسی

دسته بندی انواع مبدل حرارتی پوسته و لوله در 3 مدل مختلف

معمولا با توجه به نحوه ورود و خروج سیال جاری در لوله ها و نیز تعداد تیوب شیت ها، این نوع از مبدل ها در 3 نوع پر کاربرد دسته بندی می شوند و هر طرحی مزایا و معایب خاص خود را دارد که ساختار آنها به ترتیب توضیح داده شده است.

1 . نوع تک پاس با دو تیوب شیت

منظور از تعداد پاس ، تعداد رفت و برگشت های سیال جاری در لوله ها است. مطابق شکل زیر و جهت های نشان داده شده حرکت سیال در لوله ها، سیالی که از سمت چپ وارد لوله ها می شود (بعد از گذر از تیوب شیت سمت چپ) یک مسیر مستقیم را طی کرده و پس از عبور از تیوب شیت سمت راست، از مجرای سمت راست خارج می گردد و بنابرین در این طرح یک پاس و دو تیوب شیت وجود دارد. یکی از مزایای این طرح این است که اگر لوله ها دچار رسوب و گرفتگی شوند، به راحتی با ابزار فیزیکی می توان داخل آنها را نظافت کرد.

مبدل حرارتی پوسته و لوله نوع مستقیم یک پاس

2 . نوع دو پاس با دو تیوب شیت

مطابق شکل زیر در این طرح نیمی از لوله ها وظیفه حمل سیال از یک سمت به سمت دیگر را بر عهده دارند و نصف دیگر نیز برعکس آن عمل کرده و بدین ترتیب سیال دو بار مسیر رفت و برگشت را در مبدل طی کرده و فرصت بیشتری برای انتقال حرارت پیدا می کند. همانطور که مشاهده می کنید، سیال از بالا سمت راست وارد نیمی از لوله ها شده (پس از عبور از تیوب شیت سمت راست) و درون لوله ها به سمت چپ حرکت و وقتی به انتهای مسیر رسید، 180 درجه تغییر جهت داده و این بار وارد نیمی دیگر از لوله ها می شود و از سمت چپ به راست حرکت می کند و همزمان با سیالی که وارد پوسته شده، تبادل حرارتی انجام می دهد. مزیت این طرح این است که ضمن فراهم آمدن امکان نظافت فیزیکی لوله ها (در صورت گرفتگی یا رسوب) سیال با حرکت رفت و برگشتی فرصت کافی برای انتقال حرارت را پیدا می کند. طبیعتا این مدل نسبت به مدل قبلی قیمت بالاتری دارد.

مبدل حرارتی پوسته و لوله نوع مستقیم دو پاس

3 . نوع تک پاس با یک تیوب شیت

مطابق شکل زیر در این طرح سیال ورودی به لوله ها (پایین سمت راست) وارد دسته ای از لوله ها می شود که انتهای آنها 180 درجه خم خورده و سیال مسیر بیشتری را طی میکند تا حرارت را به خوبی تبادل کند. مزیت آن این است که تنها از یک تیوب شیت در کل دستگاه استفاده شده و هزینه ساخت آن کمتر و نیز آبندی سیستم بهتر انجام خواهد شد ولی در این طرح نمی توان از روش های فیزیکی برای رفع انسداد لوله ها استفاده کرد و باید از روش های شیمیایی برای این کار بهره برد.

مبدل حرارتی پوسته و لوله U شکل

مزایا و برتری های مبدل شل اند تیوب

1 . قابلیت تحمل بالاترین دماها و فشارهای سیالاتی با توجه به ساختار مستحکم آن

2 . به حداکثر رساندن سطح انتقال حرارت در یک فضای محدود با به کار بردن دسته ای از لوله های با فاصله کم در کنار یکدیگر

3 . قیمت اولیه کمتر (نسبت به انواع مبدل هوا خنک ، صفحه ای و …)

4 . قابلیت رسوب زدایی در بازه های زمانی کوتاه مدت و بلند مدت به صورت فیزیکی و شیمیایی (طراحی به نحوی که به راحتی مونتاژ و دمونتاژ گردد)

5 . قابلیت طراحی و ساخت با مواد اولیه مخصوص (مانند استیل) در کاربردهای خاص که سیالات خاصیت خورندگی داشته باشند.

6 . در صورت بروز نشتی در تیوب ها به راحتی می توان محل نشت را شناسایی و آن را ترمیم کرد.

کاربردها 

در هر جایی از صنعت که نیاز به انتقال گرما (بدون تماس مستقیم) بین دو سیال باشد از انواع مبدل های حرارتی استفاده می شود که مهمترین کاربردها و موارد استفاده آنها عبارتند از :

1 . دستگاه ها و صنایع تهویه مطبوع سرمایشی و گرمایشی

2 . موتورخانه ها

3 . صنعت تولید غذا و دارو

4 . صنعت تولید مواد شیمیایی

5 . صنایع نفت ، گاز ، پتروشیمی

6 . نیروگاه ها

7 . و هر صنعتی که در آن به تبادل حرارت بین دو یا چند سیال نیاز باشد.

مراحل ساخت مبدل حرارتی پوسته و لوله

ساخت مبدل حرارتی پوسته و لوله باید مطابق با استانداردهای روز این صنعت انجام شود. طراحی و ساخت مبدل حرارتی پوسته و لوله چند مرحله دارد. ابتدا بایستی که نقشه های مربوط به آن، پس از جمع آوری اطلاعات لازم و توسط مهندسان متخصص این زمینه تهیه شود. علاوه بر آن ، این نقشه ها از نظر جانمایی و نصب آن در محل پروژه بررسی و سپس مطابق با استانداردهای موجود ساخته شود. نکته اینکه از شرکتی محصول مورد نظر را خریداری کنید که تجربه چندین ساله در طراحی و ساخت مبدل حرارتی پوسته و لوله برای کاربری های مختلف و در طرح ها، ابعاد و ظرفیت های گوناگون را دارد.

ساخت مبدل حرارتی پوسته و لوله

تولید و فروش

نکته اینکه در حال حاضر ما دستگاه کندانسور ، اواپراتور و مبدل حرارتی طراحی و تولید نمی کنیم و هیچ نوعی از آنها (نه نوع پوسته و لوله ، نه صفحه ای و نه هوا خنک) در سبد محصولات ما قرار ندارد. لطفا در این خصوص با مهندسان ما تماس نگیرید. این مقاله صرفا مقاله ای آموزشی برای بررسی طرز کار ، قیمت ، مزایا ، کاربردها و انواع آن است. ما در حال حاضر فقط تولید کننده انواع چیلر (برای مصارف تهویه مطبوع و نیز خنک کاری ماشین آلات و فرآیندهای صنعتی) ، هواساز ، روفتاپ پکیج ، دستگاه زنت و ایرواشر هستیم و لطفا فقط در این خصوص با مهندسان ما تماس بگیرید.

مطالعه بیشتر ⇐ مبدل حرارتی چیست ؟

بررسی انواع مبدل ها (صفحه ای ، شل اند تیوب ، هوا خنک) و مقایسه آنها در این مقاله ⇐ انواع مبدل حرارتی

بررسی مزایا ، کاربردها و طرز کار نوع هوا خنک در این مقاله ⇐ مبدل حرارتی هوا خنک

به این متن چند ستاره میدین؟ (ستاره سمت چپ بیشترین امتیاز رو داره. بدون نیاز به ثبت نام در سایت می تونید امتیاز بدید)
[کل: 21 میانگین: 4.4]
اشتراک گذاری :

10 دیدگاه. ارسال دیدگاه جدید

  • ممنون، خیلی مفید بود مطالبتون

    پاسخ
  • مطالب مفیدی بود. سپاسگزارم

    پاسخ
  • سلام خسته نباشید
    میخ واستم بپرسم ما از مبدل های پوسته لوله برای حالتی که سیال ما هوا به هوا هستش هم میتونیم استفاده کنیم؟

    پاسخ
    • makh-co.com admin
      می 19, 2023 8:32 ب.ظ

      درود بر شما. معمولا نوع پوسته و لوله برای مایعات و مخصوصا حالتی که یک سیال حرارت خود را به آب می دهد مورد استفاده قرار می گیرد و برای سیال هوا به هوا می بایست از مبدل های هوا خنک استفاده کنید.

      پاسخ
      • درود خدمت اساتید بزرگ.
        مبدل های حرارتی هوا به هوا هم هست که در پالایشگاه های گازی مورد استفاده قرار میگیرد که تبادل حرارت معمولا بین گاز و بخار انجام میشود. مانند ریبویلر های واحد 107 پالایشگاه گاز که وظیفه گرم کردن گاز پروپان رو بر عهده دارند.

        پاسخ
  • داخل تیوپ بهتر است آب باشد یا روغن? کدام بهتر است و چه فرقی میکند داخل تیوپ آب باشد یا روغن

    پاسخ
    • آب ظرفیت گرمایی ویژه بالایی دارد و همچنین به راحتی و در همه جا در دسترس بوده و قیمت بسیار پایینی دارد و در نتیجه از آب برای گرفتن حرارت استفاده می شود. آب پس از گرفتن حرارت از سیال جاری در اطراف تیوب ها ، خود به خنک شدن نیاز دارد که معمولا این آب گرم شده وارد دستگاهی به اسم برج خنک کننده شده تا در آنجا در تماس مستقیم با هوا بتواند حرارت مازاد خود را به هوای اتمسفر دهد.

      پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

نه + چهارده =

keyboard_arrow_up
مشاوره و استعلام قیمت