در این مقاله ابتدا به این پرسش که دستگاه یا سیستم تهویه سقفی چیست؟ پاسخ می دهیم و اجزا و ساختار سیستم تهویه از سقف را بررسی می کنیم. در ادامه نیز به بررسی دقیق کاربردها و مزایا و معایب 10 نوع آن خواهیم پرداخت.
سیستم تهویه سقفی چیست و به چه علت به آن تهویه از سقف گفته می شود؟
در هر نوع ساختمان یا سوله ای که کانال ها و دریچه های تهویه مطبوع در سقف تعبیه شده باشد و عمل ورود و خروج هوای سرد یا گرم (یا هر دو) از سقف صورت بگیرد به آن سیستم تهویه سقفی گفته می شود که نسبت به سایر روش ها (نسبت به انواع دستگاه های دیواری یا زمینی و غیره) کاربردها و مزایا و معایب خاص خود را دارد که در ادامه به بررسی کاربردها و مزایا و معایب 10 نوع آن خواهیم پرداخت.
کاربردها و مزایا و معایب 10 نوع آن
10 نوع سیستم تهویه مطبوع سقفی بسیار پرکاربرد عبارتند از:
1 . دستگاه داکت اسپلیت
در تصویر زیر، اجزا و قطعات اصلی دستگاه تهویه سقفی داکت اسپلیت به خوبی نشان داده شده است. همانطور که مشاهده می کنید، یک یونیت به اسم یونیت داخلی به صورت سقفی نصب می شود و از طریق چند شاخه کانال، هوای سرد یا گرم تهویه شده را در قسمت های مختلف توزیع می کند. این یونیت داخلی دقیقا مثل اسپلیت ها (کولرهای گازی) با لوله کشی مسی به یونیت خارجی یا همان کندانسور وصل می شود.
بیشترین کاربردها:
- پروژه های تجاری، اداری یا ورزشی با متراژ کوچک تا متوسط و با ارتفاع سقف کوتاه تا متوسط
- ساختمان های مسکونی (به خاطر معایبی که این سیستم برای پروژه های مسکونی دارد، ما استفاده از آن را در ساختمان مسکونی پیشنهاد نمی کنیم)
مهمترین مزایا:
- قیمت پایین تر در مقایسه با سایر سیستم های تبریدی
- امکان سرمادهی و گرمادهی (4 فصل بودن) با یک دستگاه
مهمترین معایب:
- صدای کارکرد نسبتا بالا (امکان کاهش صدا با اجرای مهندسی که البته پر هزینه هم است، وجود دارد)
- تهویه کل اتاق ها به صورت همزمان (در یک ساختمان مسکونی در اغلب اوقات نیاز به تهویه همزمان همه اتاق ها با هم نیست) و در نتیجه افزایش مصرف برق به خاطر اتلافات انرژی
- تهویه کل اتاق ها با یک دمای برابر (در اغلب پروژه های مسکونی، افراد حاضر در اتاق ها، نیازهای دمایی متفاوتی دارند)
این معایب و مشکلاتی که درخصوص استفاده از داکت اسپلیت ها در ساختمان های مسکونی اشاره کردیم تنها بخشی از معایب این سیستم بود که برای آشنایی کامل با طرز کار و مزایا و معایب آن، این مقاله ⇐ داکت اسپلیت سقفی را مطالعه بفرمایید.
2 . دستگاه زنت (کولر صنعتی آبی)
دستگاه زنت که نام دیگر آن، کولر آبی صنعتی است از جمله دستگاه های تهویه مطبوع سقفی است که با کانال کشی، هوای سرد و گرم را از سقف و در کل ساختمان توزیع می کند. زنت نیز همانند کولر آبی دارای پوشال یا پدهای سلولوزی است که با پاشش آب بر روی این پوشال ها، عمل خنک کاری هوای عبوری از دستگاه انجام می شود. تفاوت اینجاست که کولر صنعتی آبی دیگر سیستمی برای ایجاد گرما ندارد ولی در دستگاه زنت همانند شکل زیر یک کویل آبگرم وجود دارد که کار گرمایش هوا در زمستان را انجام می دهد.
بیشترین کاربردها:
- سالن ها و سوله های کارگاهی، اداری، ورزشی و تجاری
- ساختمان های مسکونی (ما استفاده از زنت را برای مسکونی پیشنهاد نمی کنیم و اگر قصد تهیه سیستم سرمایش تبخیری برای منازل مسکونی را دارید بهتر است که از همان کولر آبی استفاده کنید و برای گرمایش هم رادیاتور یا سیستم گرمایش از کف در نظر بگیرید)
مهمترین مزایا:
- سرمایش ارزان قیمت (شبیه کولر آبی)
- دستگاه ارزان قیمت تر در مقایسه با سایر سیستم ها (از بین این 10 نوع سیستم تهویه سقفی که معرفی می کنیم، زنت از جمله ارزان ترین سیستم ها است)
- گرما و سرما در یک دستگاه
- ساختار ساده با هزینه تعمیر و نگهداری پایین
مهمترین معایب:
- سرمایش به صورت تبخیری (عدم امکان استفاده در مناطق کم آب یا در مناطقی که املاح و رسوبات آب بالاست)
- عدم امکان استفاده از آن در مناطق با آب و هوای شرجی
- وابسته بودن کارایی و راندمان دستگاه و نیز حداکثر توان کاهش دما به دمای هوای بیرون (همانطور که می دانید، هر چه دمای هوای بیرون در تابستان بیشتر شود، کارایی سیستم سرمایش تبخیری کمتر می شود)
برای آشنایی بیشتر با اجزا، طرز کار و مزایا و معایب دستگاه زنت سقفی پیشنهاد می کنیم که این مقاله ⇐ زنت سقفی را مطالعه بفرمایید.
3 . دستگاه ایرواشر
از بین این 10 نوع سیستم تهویه مطبوع سقفی که در اینجا بررسی می کنیم، دو سیستم زنت و ایرواشر بسیار شبیه هم هستند و بنابرین کاربردها و مزایا و معایب یکسانی دارند. فقط تفاوت در این است که در ایرواشر برای سرمایش دیگر پوشال نداریم و یک یا دو پمپ آب فشار قوی، آب را به صورت پودری در مسیر عبور هوا پاشش می کنند تا عمل خنک کاری هوا در تابستان انجام شود. ایرواشر نیز یک دستگاه تهویه از سقف است که هوا را پس از فیلتراسیون و سرد یا گرم کردن، با کانال از سقف توزیع می کند.
برای آشنایی بیشتر با طرز کار، ساختار و کاربردهای دستگاه ایرواشر air washer پیشنهاد می کنیم که این مقاله ⇐ air washer چیست را مطالعه بفرمایید.
4 . دستگاه اکونوپک
اکونوپک یک دستگاه تهویه هوای سقفی سوله است (مخصوص سوله ها و سالن ها) که موقع سرمادهی دقیقا مثل زنت و یا ایرواشر عمل می کند ولی برای گرمادهی دیگر دارای کویل آبگرم نیست و دارای کوره هوای گرم است. این کوره به این شکل است که یک مشعل گازسوز دارد که مستقیما با سوزاندن گاز، هوای عبوری از لوله های درون اکونوپک را گرم می کند و بهتر است در محیط های صنعتی استفاده شود.
بیشترین کاربردها:
- مناسب سالن ها و سوله های کارگاهی و صنعتی
- مناسب سالن های ورزشی
مهمترین مزایا:
- تهویه سقفی سوله ها و سالن ها با یک دستگاه هم در حالت سرمایی و هم در حالت گرمایی و در نتیجه عدم نیاز به دستگاه های گرمایشی دیگر مثل دیگ آبگرم یا پکیج و غیره
- + تمام مزایایی که برای دستگاه زنت و ایرواشر بیان کردیم.
مهمترین معایب:
- بالا بودن صدای تولیدی کوره هوای گرم این دستگاه در حین گرمایش
- + تمام معایبی که برای دستگاه زنت و ایرواشر بیان کردیم.
برای آشنایی بیشتر با اجزای داخلی این سیستم و نحوه کار و مزایا و معایب آن، این مقاله ⇐ اکونوپک را مطالعه کنید.
5 . هواکش های طبیعی
هر زمان که بنا به دلایلی، نیاز به تهویه سقفی هوا به صورت دقیق و کنترل شده، نباشد (از بین این 10 نوع سیستم تهویه سقفی که بررسی می کنیم تنها این نوع تهویه به صورت دقیق و کنترل شده، نیست) از هواکش هایی برای تهویه طبیعی هوا (مخصوصا در سوله ها) استفاده می شود. نحوه کار به این شکل است که با وزیدن باد از بالای سوله، باد با سطح داخلی پره های توربین شکل این هواکش ها برخورد کرده و هواکش ها را به دوران در می آورد و این هواکش ها، هوای داخل سالن را به بیرون هدایت می کنند.
بیشترین کاربردها:
- استفاده در سوله ها و سالن های تولیدی
- استفاده در سوله های انبار کالا
- استفاده در برخی پروژه های مسکونی یا تجاری و به صورت ترکیبی با سایر سیستم ها (در راستای کاهش مصرف انرژی می توان در روزهایی از سال که دمای هوای بیرون مناسب است، سیستم تهویه را خاموش و از این هواکش های طبیعی برای گردش مناسب هوا در ساختمان استفاده کرد)
مهمترین مزایا:
- بدون مصرف انرژی
- ارزان قیمت
- بدون هزینه تعمیر و نگهداری خاص
مهمترین معایب:
- امکان استفاده فقط در برخی پروژه های خاص و در برخی شرایط آب و هوایی خاص
- وابسته بودن دمای داخل به دمای هوای بیرون در کل روزهای سال
6 . سیستم تهویه از سقف VRF
سیستم VRF از دیگر سیستم های تهویه از سقف است که همانند شکل زیر از تعدادی یونیت داخلی (که معمولا به شکل سقفی نصب می شوند) و یک یا تعدادی یونیت بیرونی (که معمولا بر روی بام نصب می شوند) تشکیل می شود و از جمله سیستم های تهویه مدرن سقفی است که یونیت های داخلی هوای سرد و گرم را به صورت کنترل شده و مدیریت شده (از نظر روشن و خاموش کردن و از نظر تنظیم دما) در اتاق ها توزیع می کنند.
بیشترین کاربردها:
- مجتمع های مسکونی
- ساختمان های اداری و تجاری
- هتل ها و رستوران ها
مهمترین مزایا:
- مدیریت دقیق مصرف انرژی و بهینه سازی آن در ساختمان
- کنترل مستقل دما در اتاق ها
مهمترین معایب:
- قیمت بالاتر نسبت به سایر سیستم ها (از بین این 10 نوع سیستم تهویه هوا سقفی که معرفی و بررسی می کنیم، VRF و GHP از همه گران قیمت تر هستند)
- مشکل در تامین قطعات یدکی (مخصوصا در مواقع تحریم) و گران قیمت بودن قطعات آن
برای آشنایی بیشتر با اجزای سیستم VRF و طرز کار آن و نیز آشنایی کامل با مزایا و معایب این سیستم، این مقاله ⇐ اجزای سیستم VRF را مطالعه بفرمایید.
7 . سیستم تهویه سقفی GHP
از بین این 10 نوع دستگاه تهویه هوا سقفی که معرفی و بررسی می کنیم، سیستم GHP بسیار شبیه سیستم VRF است. تنها تفاوتی که این دو دارند این است که در یونیت خارج از ساختمان VRF برای گردش کمپرسورهای سیکل تبرید از موتورهای الکتریکی استفاده می شود ولی در یونیت خارج از ساختمان GHP برای گردش کمپرسورهای سیکل تبرید از موتور احتراقی گازسوز (بسیار مشابه موتور سیلندر پیستونی خودروها) استفاده می گردد. بنابرین مزایا و معایب این دو سیستم تهویه سقفی بسیار شبیه هم است.
برای آشنایی کامل با اجزا، طرز کار و کاربردهای دستگاه ghp پیشنهاد می کنیم که این مقاله ⇐ ghp را مطالعه بفرمایید.
8 . سیستم چیلر به همراه فن کویل ها
سیستم چیلر به همراه فن کویل های سقفی از دیگر سیستم تهویه تهویه هوای سقفی هستند که به طور گسترده مورد استفاده قرار می گیرند و قادرند تا یک سیستم گرمایشی و سرمایشی کامل را شکل دهند که می تواند پاسخگوی تمام نیازهای یک پروژه باشد. در این سیستم همانند شکل زیر یک چیلر برای کاهش دمای آب و یک پکیج یا بویلر یا دیگ برای گرم کردن آب در نظر گرفته می شود و این آب سرد و گرم است که به فن کویل های طبقات مختلف و اتاق های مختلف ارسال می شود تا کار سرمایش و گرمایش ها در فن کویل ها صورت بگیرد.
بیشترین کاربردها:
- ویلاها، ساختمان ها، مجتمع ها و برج های مسکونی
- ساختمان های اداری و تجاری
- برخی پروژه های ورزشی
- هتل ها و رستوران ها
- ساختمان های آموزشی بزرگ
مهمترین مزایا:
- کنترل مستقل دما در هر فن کویل
- قابلیت خاموش کردن برخی فن کویل ها در مواقعی که نیازی به آنها نیست و در نتیجه جلوگیری از اتلافات انرژی
- تهویه هوا از سقف هم در حالت سرمایش و هم گرمایش توسط فن کویل ها و عدم نیاز به رادیاتور یا گرمایش از کف و غیره
- قیمت کمتر نسبت به سیستم VRF و GHP
مهمترین معایب:
- قیمت بالاتر نسبت به برخی از این 10 نوع سیستم تهویه سقفی (نسبت به داکت اسپلیت، زنت، ایرواشر و اکونوپک)
- نیاز به نگهداری بیشتر نسبت به سایر سیستم ها
برای آشنایی کامل با طرز کار و مزایا و معایب فن کویل ها و چیلرها، این مقاله ⇐ فن کویل چیلر را مطالعه بفرمایید.
9 . دستگاه هواساز
دستگاه هواساز دستگاهی است که به سیستم چیلر و بویلر متصل می شود و همانند یک فن کویل بسیار بزرگ عمل می کند که دارای کویل های مخصوص آب سرد و آب گرم بزرگی است. علاوه بر عمل سرمادهی و گرمادهی، عمل فیلتراسیون کامل هوا و نیز عمل کنترل دقیق رطوبت در کل سال، توسط این دستگاه انجام می شود و سپس هوای تمیز (فیلتر شده) و با دمای تنظیم شده از سقف در سراسر سالن توزیع می گردد.
بیشترین کاربردها:
- هر جایی که به فیلتراسیون کامل هوا نیاز باشد.
- هر جایی که به کنترل دقیق رطوبت در کل سال نیاز باشد.
- هر سوله یا سالنی که در آن به تنظیم دقیق دما نیاز باشد.
مهمترین مزایا:
- امکان فیلتراسیون موثر و دقیق هوا با نصب فیلترهای مختلف در آن
- امکان تنظیم دقیق رطوبت (علاوه بر دما) در کل روزهای سال
مهمترین معایب:
- بالا رفتن قیمت دستگاه با افزودن شدن فیلترها و سیستم کنترل رطوبت (که البته این امر کاملا طبیعی است)
10 . دستگاه روفتاپ پکیج
روفتاپ پکیج همان کار هواساز و چیلر را انجام می دهد ولی با این تفاوت که به جای اینکه چیلر و هواساز جدای از هم ساخته شوند، در یک دستگاه مشترک و کنار هم ساخته می شوند.
دقت کنید که این 10 نوع سیستم یا دستگاه تهویه مطبوع سقفی که کاربردها و مزایا و معایب آنها را بررسی کردیم در برخی پروژه ها به همراه سایر تجهیزات (از جمله فن های تخلیه یا همان اگزاست فن ها) نصب می شوند تا پاسخگوی نیازهای اساسی ساختمان یا سوله مورد نظر باشند.
برای مشاوره جهت انتخاب مناسب ترین سیستم تهویه برای پروژه خود و استعلام مشخصات و قیمت روز دستگاه ها، با مهندسان ما تماس بگیرید.
مهندس احمدی : 09127675117 – 09194427470
مهندس خورانی : 09191639363
